محمد يوسف حريرى

162

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

زياد است ) . وجه تسميهء ركوع را مىتوان از آن‌جا دانست كه در نمازهاى شبانه‌روزى پس از خواندن سورهء حمد در ركعت اول و دوم مىتوان به خواندن سوره‌هاى ديگر يا لااقل چند آيه اكتفا كرد . پيرو اين عقيده ، بعضى كه قرآن‌شناس بوده‌اند اوايل هرچند آيه‌اى را كه يك عنوان و موضوع را تشكيل مىدهد معين ساختند و از آن جهت كه بعد از قرائت آن بخش ، نمازگزار به ركوع مىرود نام هر بخش را ركوع گذارده‌اند . عدد ركوعات قرآن طبق مشهور 540 ركوع است و به‌طور متوسط و تقريبى هر صفحه از قرآن يك ركوع دارد . ( قرآن‌پژوهى ، ص 6 ) رمضان شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ( بقره - 185 ) نام نهمين ماه سال هجرى قمرى كه بعد از شعبان و پيش از شوال قرار دارد و يگانه ماهى است كه نامش در قرآن مجيد آمده است . ليلة القدر در اين ماه معرفى شده است و مسلمانان با آداب خاصى در اين ماه روزه مىگيرند و شهر اللّه ( ماه خدا ) نيز ناميده گرديده است . در مورد نامگذارى اين ماه به رمضان وجوهى گفته‌اند ، مانند اين‌كه : 1 . از اسماى حسناى الهى است . 2 . نام شخص صالحى بود كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به منظور بزرگداشت او در تاريخ نامش را روى اين ماه گذاشت . 3 . باران تند پاييزى است و چون ماهى كه در آن روزه واجب شد در پاييزى بود كه در آن باران تندى مىباريد لذا نام اين حادثه براى اين ماه انتخاب شد . 4 . به معنى داغ است و اولين بار كه روزه بر مسلمين واجب گرديد هوا گرم و زمين تفتيده بود لذا اين وضعيت براى اين ماه برگزيده شد . ( يا عرب‌ها ماه‌ها را با زمانى كه در آن واقع شوند نامگذارى كرده‌اند و رمضان در زمان شدت گرما بود ) 5 . به معنى آب كردن و سوزاندن است و چون در ماه روزه در سايهء عبادت و ترك معصيت گناهان انسان آب مىشود و مىسوزد و نابود مىشود اين ماه به رمضان موسوم شد . 6 . به معنى تيز كردن اسلحه و آماده نمودن براى جنگ است و چون روزه بر مسلمين واجب شد همزمان بود با زمانى كه اعراب براى رعايت ماه‌هاى حرام جنگ را تعطيل نموده و خود را آمادهء مرحله بعدى جنگ مىنمودند نام اين موقعيت بر اين ماه گذاشته شد . ( دائرة المعارف فارسى - روزنامهء كيهان 20 / 4 / 1361 ، ص 12 - و . . . ) رموز تجويدى ( ت ) - رموز وقف رموز سجاوندى ( س و ) - رموز وقف رموز شمارهء آيات 1 . مك - نشانهء اين‌كه قاريان مكى با قراء ديگر اختلاف داشته و تا محل اين نشانه را يك آيه و بقيهء آيه را آيه‌اى ديگر مىدانند . 2 . مد - نشانهء اختلاف‌نظر قاريان مدنى با ديگر قراء در شمارهء آيه‌اى به دو آيه . 3 . كو - نشانهء اختلاف قاريان كوفى در شمارهء آيه‌اى به دو آيه . 4 . شا - نشانهء اختلاف قاريان شامى در شمارهء آيه‌اى به دو آيه .